Vergeetachtig: wat is normaal en waar komt het door?
Vergeetachtig zijn is heel gewoon. Meestal komt het door ouder worden, of door iets wat tijdelijk je hoofd vol zet: drukte, stress, slecht slapen of somberheid. Neemt die oorzaak af, dan gaat ook het onthouden vaak weer beter.
Vergeetachtig zijn is heel gewoon
Een naam die je zeker weet, wil er even niet uit. Je loopt de keuken in en weet niet meer wat je daar kwam doen. Je bril blijkt op je hoofd te staan.
Iedereen heeft dat, en naarmate je ouder wordt vaker. Je brein slaat nieuwe informatie dan wat langzamer op en heeft meer tijd nodig om iets terug te vinden. Dat hoort bij ouder worden, net zoals je ogen minder scherp worden.
Wat is normaal?
Dit soort vergeten komt bij de meeste mensen voor en is op zichzelf geen reden tot zorg:
- een naam schiet je niet meteen te binnen, maar later wel
- je weet even niet meer waarom je een kamer binnenliep
- je legt je sleutels, bril of telefoon weleens kwijt
- je gebruikt een lijstje of je agenda om niets te vergeten
- je bent sneller afgeleid als er veel tegelijk gebeurt
- je moet even zoeken naar een woord
Herken je dit, regel je je dagelijkse dingen nog gewoon zelf, wordt het niet erger en merken de mensen om je heen niets bijzonders, dan is het meestal ouder worden of een drukke periode.
Waar vergeetachtigheid vaak door komt
Vergeten is niet altijd een kwestie van leeftijd. Vaak zit er iets anders achter, en veel van die oorzaken zijn tijdelijk of te verhelpen.
-
Stress en drukte
Als je hoofd vol zit, slaat het nieuwe informatie minder goed op. Wat niet goed is opgeslagen, kun je later ook niet terughalen. Dat voelt als vergeten, maar het is eigenlijk niet onthouden.
-
Slecht slapen
Tijdens de slaap verwerkt je brein wat je overdag hebt meegemaakt. Slaap je slecht of te kort, dan merk je dat de volgende dag aan je geheugen en je concentratie. Ook snurken met adempauzes kan je slaap verstoren zonder dat je het zelf merkt. Meer daarover in slaap en je brein.
-
Somberheid en piekeren
Wie somber is of veel piekert, heeft minder aandacht over voor wat er gebeurt, en onthoudt daardoor minder. Lees meer in depressieve klachten en je brein.
-
Medicijnen
Sommige slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen en middelen tegen bijvoorbeeld allergie of blaasklachten kunnen je geheugen en concentratie beïnvloeden. Stop er niet zelf mee, maar vraag je huisarts of apotheker of ze een rol kunnen spelen.
-
Alcohol
Alcohol maakt het moeilijker om nieuwe dingen te onthouden, ook de dag erna. Op lange termijn schaadt veel drinken je brein. Zie alcohol en je brein.
-
Slecht horen
Wie een deel van een gesprek mist, kan dat deel ook niet onthouden. Slechter horen gaat vaak zo geleidelijk dat je het zelf niet doorhebt. Zie gehoorverlies en je brein.
-
De overgang
Veel vrouwen merken in de overgang dat ze vergeetachtiger zijn en zich minder goed kunnen concentreren. Bij de meesten wordt dat daarna weer beter.
-
Lichamelijke oorzaken
Een schildklier die te langzaam werkt, een tekort aan vitamine B12 of bloedarmoede kan je ook vergeetachtig maken. Je huisarts kan dat met bloedonderzoek nagaan.
Wat je zelf kunt doen
- Geef je sleutels, bril en telefoon een vaste plek.
- Zet afspraken in een agenda en gebruik de wekker op je telefoon als geheugensteun.
- Doe één ding tegelijk. Herhaal wat iemand zegt als je het wilt onthouden.
- Zorg voor genoeg slaap, beweeg elke dag en zoek mensen op.
- Laat je gehoor testen als je merkt dat je gesprekken slechter volgt.
Een lijstje of een herinnering gebruiken is geen teken dat het misgaat. Het maakt ruimte in je hoofd voor andere dingen. Welke leefstijlfactoren op termijn samenhangen met je breingezondheid, lees je bij de vijftien leefstijlfactoren.
Wanneer is het meer dan gewoon vergeten?
Vergeten wordt een reden om op te letten als het vaker gebeurt dan vroeger, als het gaat over dingen die altijd vanzelf gingen, of als de mensen om je heen het ook merken. Het verschil tussen gewone vergeetachtigheid en cognitieve achteruitgang lees je in vergeetachtigheid of cognitieve achteruitgang: wat is het verschil?.
Je geheugen volgen over tijd
Of je geheugen verandert, zie je niet aan één slechte dag. Wat wel iets zegt, is dezelfde meting die je een paar maanden lang herhaalt. Eén uitschieter naar beneden zegt weinig; een lijn die langzaam wegloopt, zegt meer.