Het effect van alcohol op breingezondheid.
Alcohol is sociaal geaccepteerd en voor veel mensen onderdeel van ontspanning of gezelligheid. Tegelijkertijd heeft alcohol duidelijke effecten op het lichaam en het brein. In relatie tot breingezondheid is het beeld de afgelopen jaren scherper geworden: hoe meer alcohol, hoe groter het risico op schade.
In oudere onderzoeken leek matig alcoholgebruik soms samen te hangen met een lager risico op dementie. Nieuwere studies laten zien dat dit beeld waarschijnlijk vertekend was. Er is geen duidelijk veilig niveau voor de hersenen, en vooral regelmatig of veel drinken verhoogt het risico op cognitieve achteruitgang.
Alcoholgebruik wordt ongunstig als het structureel is of als de hoeveelheid oploopt. Dat kan zich uiten als:
dagelijks alcohol drinken
meerdere glazen per avond
veel drinken in korte tijd
alcohol gebruiken om te ontspannen of beter te slapen
Richtlijnen verschillen, maar grofweg geldt dat hoe minder alcohol, hoe gunstiger voor je hersenen.
Directe schade aan hersencellen
Alcohol is in hogere hoeveelheden giftig voor hersencellen. Langdurig gebruik kan leiden tot structurele veranderingen in de hersenen en verslechtering van geheugen en aandacht.
Verstoring van slaap
Alcohol kan het inslapen versnellen, maar verstoort de kwaliteit van de slaap. Vooral de diepe en droomslaap worden onderdrukt. Slechte slaap vergroot op zijn beurt het risico op cognitieve achteruitgang.
Effect op bloedvaten en bloeddruk
Alcohol verhoogt de bloeddruk en belast de bloedvaten. Dit vergroot de kans op schade aan de kleine bloedvaatjes in de hersenen.
Tekorten en valrisico
Overmatig alcoholgebruik vergroot de kans op vitaminetekorten, vooral vitamine B1. Ook neemt het risico op vallen toe, met mogelijke hersenschade als gevolg.
“Een glas per dag is goed voor je brein”
Recente onderzoeken laten zien dat er geen overtuigend bewijs is dat alcohol beschermend werkt voor breingezondheid. Minder drinken is altijd gunstiger.
“Ik drink alleen in het weekend, dus dat valt mee”
Veel drinken in korte tijd belast het brein en de bloedvaten, ook als het niet dagelijks gebeurt.
“Alcohol helpt mij ontspannen en slapen”
Het ontspannende effect is tijdelijk. Op de langere termijn verslechtert alcohol juist slaap en stressregulatie.
“Stoppen is alleen nodig bij verslaving”
Ook mensen zonder verslaving kunnen baat hebben bij minderen. Gezondheidswinst ontstaat vaak al bij kleine stappen omlaag.
Krijg inzicht in je gebruik
Noteer een week lang hoeveel en wanneer je drinkt. Dat geeft vaak meer duidelijkheid dan een schatting.
Plan alcoholvrije dagen
Meerdere alcoholvrije dagen per week helpen om gewoontegebruik te doorbreken en geven je lichaam rust.
Verander het ritueel
Vervang het vaste moment van drinken door iets anders, zoals een wandeling, thee of een alcoholvrij alternatief.
Drink bewuster
Kies kleinere glazen, drink langzamer en eet erbij. Dit helpt om minder te drinken zonder dat het voelt als een verbod.
Het is verstandig om hulp te zoeken als:
minderen niet lukt ondanks voornemens
alcohol wordt gebruikt om stress, somberheid of slapeloosheid te dempen
je omgeving zich zorgen maakt
De huisarts kan laagdrempelig meedenken over ondersteuning of begeleiding.
We hebben bij Remind de 15 belangrijkste beïnvloedbare factoren voor je verzameld. Je kunt ze ieder afzonderlijk bekijken en lezen wat de manieren zijn om hier mee om te gaan:
Veelgestelde vragen
