Het effect van Diabetes op breingezondheid.
Diabetes is veel meer dan een probleem van suiker alleen. Het is een aandoening die invloed heeft op je bloedvaten, je stofwisseling én je hersenen. Mensen met diabetes hebben in grote onderzoeken een duidelijk hogere kans op geheugenproblemen en dementie. Daarom is diabetes een belangrijke factor binnen de LIBRA-score.
Vooral type 2-diabetes speelt hierbij een rol. Deze vorm ontstaat vaak geleidelijk en gaat jarenlang samen met verhoogde bloedsuikers, zonder dat iemand zich echt ziek voelt. Juist in die stille fase kan al schade ontstaan.
Bij diabetes is de hoeveelheid suiker in het bloed langdurig te hoog. Dat komt doordat het lichaam minder gevoelig is voor insuline, het hormoon dat suiker uit het bloed naar de cellen brengt, of doordat er te weinig insuline wordt aangemaakt.
Er wordt gesproken van diabetes als:
de nuchtere bloedsuiker verhoogd is
of de HbA1c-waarde langdurig te hoog is
of als bloedsuikerverlagende medicatie nodig is
Ook een voorstadium, vaak prediabetes genoemd, gaat al samen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en mogelijk op versnelde hersenveroudering.
Schade aan bloedvaten
Langdurig verhoogde bloedsuiker beschadigt de vaatwand. Dat gebeurt niet alleen in grote vaten, maar juist ook in de hele kleine bloedvaatjes in de hersenen. Hierdoor ontstaan microbeschadigingen die samenhangen met trager denken en geheugenproblemen.
Ontsteking en oxidatieve stress
Diabetes gaat vaak gepaard met laaggradige ontsteking en verhoogde oxidatieve stress. Deze processen spelen ook een rol bij hersenveroudering en dementie.
Verstoorde energievoorziening van hersencellen
Hersencellen hebben glucose nodig, maar wel in een stabiele en goed gereguleerde vorm. Grote schommelingen in bloedsuiker maken het voor hersencellen moeilijker om efficiënt te functioneren.
Stapeling van risicofactoren
Diabetes komt vaak samen voor met hoge bloeddruk, overgewicht en hoog cholesterol. Deze combinatie vergroot het risico op cognitieve achteruitgang sterker dan elke factor afzonderlijk.
“Mijn suiker is maar een beetje verhoogd, dus dat is niet zo erg”
Ook milde verhogingen, als ze jarenlang aanhouden, kunnen schade veroorzaken aan bloedvaten en hersenen. Het gaat niet alleen om pieken, maar om het gemiddelde over tijd.
“Als ik medicijnen slik, hoef ik verder niets te doen”
Medicatie helpt, maar leefstijl blijft belangrijk. Beweging, voeding en slaap beïnvloeden direct hoe stabiel je bloedsuiker is.
“Diabetes hoort bij ouder worden”
Diabetes komt vaker voor met de leeftijd, maar is geen onvermijdelijk onderdeel van ouder worden. Verbeteringen zijn op elke leeftijd mogelijk.
“Af en toe wandelen heeft geen zin” Juist regelmatige, matige beweging heeft een sterk effect op hoe gevoelig je lichaam is voor insuline. Ook korte wandelingen tellen mee.
Als je diabetes hebt, doe je veranderingen altijd samen met je huisarts of diabetesverpleegkundige. Maar veel stappen liggen wel binnen je eigen invloed.
Let op de samenstelling van je maaltijden
Niet alleen wat je eet, maar ook hoe je het combineert, maakt verschil. Volkoren producten, groente, eiwit en gezonde vetten zorgen voor een stabielere bloedsuiker dan snelle suikers en witmeel.
Beweeg regelmatig
Beweging maakt je lichaam gevoeliger voor insuline. Dagelijks bewegen, liefst verspreid over de dag, helpt om bloedsuikerpieken te dempen. Een korte wandeling na de maaltijd kan al effect hebben.
Werk aan een gezond gewicht
Als je overgewicht hebt, kan een kleine daling in gewicht al leiden tot betere suikerwaarden. Grote, snelle diëten zijn niet nodig en vaak niet vol te houden.
Zorg voor structuur
Vaste eetmomenten, voldoende slaap en regelmaat in je dag helpen om je bloedsuiker stabieler te houden.
Bij diabetes is het belangrijk om:
regelmatig bloedsuiker en HbA1c te laten controleren
bloeddruk en cholesterol mee te nemen in het totaalplaatje
medicatie te gebruiken zoals afgesproken
bijwerkingen of twijfels te bespreken, niet te negeren
Goede instelling van diabetes verlaagt niet alleen het risico op complicaties, maar draagt ook bij aan behoud van cognitief functioneren.
Extra ondersteuning is zinvol als:
je waarden ondanks inspanning hoog blijven
je last hebt van grote schommelingen
vermoeidheid of somberheid het lastig maakt om vol te houden
In dat geval kan begeleiding door een diëtist, leefstijlcoach of praktijkondersteuner helpen om stappen haalbaar te maken.
We hebben bij Remind de 15 belangrijkste beïnvloedbare factoren voor je verzameld. Je kunt ze ieder afzonderlijk bekijken en lezen wat de manieren zijn om hier mee om te gaan:
Veelgestelde vragen
