Het effect van roken op breingezondheid.
Roken is een van de meest consistente en goed onderzochte risicofactoren voor dementie. Wat slecht is voor je longen en je hart, is vrijwel altijd ook slecht voor je hersenen. Tabaksrook bevat stoffen die bloedvaten beschadigen, ontsteking verhogen en de zuurstoftoevoer naar het brein verminderen.
In grote studies blijkt dat mensen die roken een duidelijk hogere kans hebben op cognitieve achteruitgang en dementie dan mensen die niet roken. Daarom is roken een vaste risicofactor binnen de LIBRA-score.
Onder roken vallen alle vormen waarbij tabaksrook wordt ingeademd:
sigaretten en shag
sigaren en pijp
ook af en toe roken, als dat jarenlang gebeurt
Over e-sigaretten en vapen is nog onvoldoende bekend op lange termijn. Ze worden daarom niet gezien als een veilige keuze voor breingezondheid.
Schade aan bloedvaten
Roken beschadigt de binnenkant van bloedvaten en versnelt aderverkalking. Hierdoor wordt de doorbloeding van de hersenen slechter, zowel in grote vaten als in kleine haarvaatjes.
Minder zuurstof voor hersencellen
Koolmonoxide uit rook verdringt zuurstof in het bloed. Hersenen zijn extreem gevoelig voor zuurstoftekort. Zelfs kleine tekorten, langdurig herhaald, kunnen schade geven.
Meer ontsteking en oxidatieve stress
Roken verhoogt ontstekingsprocessen en oxidatieve stress in het lichaam. Deze processen spelen ook een rol bij hersenveroudering en dementie.
Stapeling met andere risicofactoren
Rokers hebben vaker hoge bloeddruk, hoog cholesterol en hart- en vaatziekten. Deze factoren versterken elkaar en vergroten samen het risico op cognitieve achteruitgang.
“Ik rook maar een paar sigaretten per dag”
Ook licht roken verhoogt het risico. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid per dag, maar om de duur in jaren.
“Stoppen heeft op mijn leeftijd geen zin meer”
Onderzoek laat zien dat het risico op dementie daalt na stoppen, ook op latere leeftijd. Hoe eerder je stopt, hoe groter het effect, maar elke rookvrije periode telt.
“Roken helpt me ontspannen”
Nicotine kan tijdelijk spanning verminderen, maar verhoogt op de langere termijn juist stress en onrust. Veel mensen merken pas na stoppen dat hun basisniveau van spanning daalt.
“E-sigaretten zijn een gezonde oplossing” De langetermijneffecten op hersenen en bloedvaten zijn nog onvoldoende bekend. Ze worden daarom niet gezien als veilig alternatief.
Stoppen is moeilijk, maar het is ook een van de meest impactvolle keuzes voor je gezondheid.
Kies een duidelijke stopdatum
Een concreet moment werkt beter dan het voor je uitschuiven. Bereid je hier bewust op voor.
Combineer hulpmiddelen
De kans op succes is groter als je meerdere vormen van ondersteuning gebruikt, zoals nicotinevervangers, begeleiding via de huisarts of een stoppen-met-roken coach.
Bereid lastige momenten voor
Denk vooraf na over situaties waarin de verleiding groot is, zoals bij koffie, stress of na het eten. Bedenk alternatieven die je kunt inzetten.
Zie terugval als leermoment
Veel mensen hebben meerdere pogingen nodig. Een terugval betekent niet dat stoppen niet kan, maar dat je iets hebt geleerd over wat voor jou lastig is.
Als zelfstandig stoppen niet lukt, of als roken sterk verbonden is met stress, somberheid of slaap, is professionele begeleiding zinvol. De huisarts kan helpen met begeleiding en eventueel medicatie die het stoppen ondersteunt.
We hebben bij Remind de 15 belangrijkste beïnvloedbare factoren voor je verzameld. Je kunt ze ieder afzonderlijk bekijken en lezen wat de manieren zijn om hier mee om te gaan:
Veelgestelde vragen
