Het effect van een hoge bloeddruk op breingezondheid.
Hoge bloeddruk is een van de meest onderschatte risicofactoren voor breingezondheid. Veel mensen voelen er niets van, maar ondertussen kan er jarenlang schade ontstaan. Niet alleen aan het hart, maar ook aan de hersenen. Daarom speelt hoge bloeddruk een belangrijke rol in de LIBRA-score.
Onderzoek laat zien dat vooral een verhoogde bloeddruk in de middelbare leeftijd samenhangt met een hogere kans op geheugenproblemen en dementie later. Het gaat daarbij niet alleen om beroertes, maar juist ook om kleine, stille veranderingen in de hersenen die zich langzaam opstapelen.
Bloeddruk is de druk waarmee het bloed door je vaten stroomt. Die wordt uitgedrukt in twee waarden:
Bovendruk: de druk bij het samentrekken van het hart
Onderdruk: de druk als het hart ontspant
Globaal geldt:
Normaal: lager dan 120 over 80
Verhoogd: 120 tot 129 over lager dan 80
Hoge bloeddruk: 130 over 80 of hoger
Ook licht verhoogde waarden kunnen, als ze jarenlang aanhouden, schade veroorzaken aan de kleine bloedvaten in de hersenen.
Schade aan kleine bloedvaten
De hersenen zitten vol hele fijne bloedvaatjes. Langdurig verhoogde druk beschadigt deze vaten, wat kan leiden tot kleine infarctjes en schade aan witte stof. Dit soort schade zie je vaak pas op een scan, maar het heeft wel effect op denken, plannen en geheugen.
Minder goede doorbloeding
Door stijvere en nauwere vaten wordt de doorbloeding minder flexibel. Hersengebieden krijgen dan minder zuurstof en voedingsstoffen, vooral bij inspanning of stress.
Samenwerking met andere risicofactoren
Hoge bloeddruk komt vaak samen voor met diabetes, overgewicht en hoog cholesterol. Deze combinatie vergroot het risico op cognitieve achteruitgang sterker dan elke factor afzonderlijk.
“Ik merk niks, dus mijn bloeddruk zal wel meevallen”
Hoge bloeddruk geeft meestal geen duidelijke klachten. Juist daarom wordt het ook wel een stille risicofactor genoemd. Schade kan al ontstaan voordat je iets voelt.
“Alleen de bovendruk is belangrijk”
Beide waarden doen ertoe. Een verhoogde onderdruk of een ongunstige combinatie kan net zo goed risico geven voor hersenen en vaten.
“Op latere leeftijd hoort een hogere bloeddruk erbij”
Met de leeftijd stijgt de bloeddruk vaak, maar dat betekent niet dat het onschuldig is. Ook op latere leeftijd heeft verlaging van de bloeddruk voordelen voor hersengezondheid.
“Medicatie is erger dan een iets te hoge bloeddruk”
Goed ingestelde medicatie verlaagt het risico op schade aan hart en hersenen. De risico’s van onbehandelde hoge bloeddruk zijn meestal groter dan de bijwerkingen van medicatie.
Hoge bloeddruk is een van de meest beïnvloedbare risicofactoren. Kleine verbeteringen maken al verschil.
Beweeg regelmatig
Dagelijks bewegen helpt de bloeddruk te verlagen. Denk aan stevig wandelen, fietsen of zwemmen. Ook kortere momenten verspreid over de dag tellen mee.
Let op zoutgebruik
Veel mensen krijgen ongemerkt te veel zout binnen, vooral via bewerkt voedsel. Minder kant-en-klaar eten en minder sauzen en snacks helpt al snel.
Eet gevarieerd en vezelrijk
Groente, fruit, volkoren producten en peulvruchten leveren kalium en vezels die de bloeddruk gunstig beïnvloeden.
Beperk alcohol
Alcohol kan de bloeddruk verhogen, vooral bij dagelijks gebruik. Minder drinken geeft vaak al meetbaar effect.
Zorg voor voldoende ontspanning en slaap
Chronische stress en slecht slapen houden de bloeddruk hoger. Rustmomenten, ademhalingsoefeningen en een regelmatig slaapritme dragen bij aan verlaging.
Als leefstijlaanpassingen niet voldoende zijn, kan medicatie nodig zijn. Dat is geen falen, maar een manier om schade te voorkomen. Het is belangrijk om:
Bloeddruk regelmatig te meten
Afspraken met de huisarts te volgen
Medicatie consequent in te nemen
Bijwerkingen te bespreken in plaats van zelf te stoppen
Metingen thuis, verspreid over meerdere dagen, geven vaak een beter beeld dan één meting op de praktijk.
Extra aandacht is belangrijk als je:
Diabetes hebt
Een hart- of vaatziekte hebt doorgemaakt
Nierproblemen hebt
Veel hart- en vaatziekten in de familie hebt
In die gevallen loont het om bloeddruk strak te volgen en tijdig bij te sturen.
Veelgestelde vragen
