Het effect van je overgewicht op breingezondheid.
Overgewicht is een gevoelig onderwerp, zeker naarmate je ouder wordt. Veel mensen hebben in de loop van hun leven meerdere pogingen gedaan om af te vallen en zijn daar soms moedeloos van geworden. Toch speelt gewicht een belangrijke rol in breingezondheid. Niet vanwege uiterlijk, maar omdat extra vetweefsel invloed heeft op ontsteking, bloedvaten en stofwisseling.
In de LIBRA-score wordt vooral overgewicht en obesitas in de middelbare leeftijd gezien als een risicofactor voor latere cognitieve achteruitgang en dementie.
Overgewicht wordt vaak bepaald met de Body Mass Index, een verhouding tussen lengte en gewicht:
een BMI tussen 25 en 30 wordt gezien als overgewicht
een BMI van 30 of hoger als obesitas
Daarnaast is buikomvang belangrijk, en bij ouderen vaak zelfs belangrijker dan BMI alleen. Vet rond de buik (visceraal vet) is metabool actiever dan vet op andere plekken. Het beïnvloedt ontsteking, insulineresistentie en bloedvaten ook als je BMI binnen het normale bereik valt.
Een bruikbare vuistregel uit de literatuur is de waist-to-height ratio: houd je buikomvang kleiner dan de helft van je lichaamslengte. Voor iemand van 1,80 m betekent dat een buikomvang onder de 90 cm. Meet op het smalste deel, net boven de heupen, met ontspannen ademhaling.
Waarom dit bij ouderen extra telt: spiermassa neemt af met de jaren, vetverdeling verandert, en een "normaal" BMI kan spierverlies maskeren. Twee mensen met hetzelfde BMI kunnen daardoor een heel verschillend gezondheidsprofiel hebben.
Chronische ontsteking
Vetweefsel, vooral rond de buik, produceert stoffen die ontsteking in het lichaam bevorderen. Langdurige laaggradige ontsteking wordt in verband gebracht met versnelde hersenveroudering.
Insulineresistentie en diabetes
Overgewicht vergroot de kans op insulineresistentie en diabetes. Deze aandoeningen beschadigen bloedvaten en verstoren de energievoorziening van hersencellen.
Schade aan bloedvaten
Overgewicht hangt samen met hoge bloeddruk en hoog cholesterol. Dit belast de bloedvaten in het hele lichaam, ook die in de hersenen.
Beperking van beweging en slaap
Extra gewicht kan bewegen lastiger maken en vergroot de kans op slaapproblemen zoals slaapapneu. Minder bewegen en slechter slapen versterken het risico op cognitieve achteruitgang.
“Een paar kilo extra kan geen kwaad”
Kleine overschrijdingen zijn niet meteen een probleem, maar langdurig overgewicht verhoogt het risico op andere risicofactoren die samen het brein belasten.
"Mijn BMI is goed, dus ik zit safe" BMI is een handige eerste indicator, maar zegt niets over waar het vet zit of hoeveel spiermassa je hebt. Twee mensen met hetzelfde BMI kunnen sterk verschillen in metabool risico. Buikomvang en de trend over tijd geven vaak een completer beeld, vooral op latere leeftijd.
“Afvallen op latere leeftijd heeft geen zin”
Ook op latere leeftijd kan een bescheiden gewichtsverlies leiden tot betere bloeddruk, bloedsuiker en mobiliteit. Dat is gunstig voor breingezondheid.
“Je moet veel afvallen om effect te hebben”
Onderzoek laat zien dat al 5 tot 7 procent gewichtsverlies bij overgewicht meetbare gezondheidswinst kan geven.
“Diëten werken toch niet”
Strenge diëten werken vaak tijdelijk. Langzame, haalbare veranderingen in eetpatroon en beweging zijn beter vol te houden en effectiever op de lange termijn.
Focus op gedrag, niet op cijfers
Het doel is niet een ideaal gewicht, maar een leefstijl die je volhoudt en je lichaam ondersteunt.
Eet regelmaat en structuur
Vaste maaltijden en bewuste tussendoortjes helpen om overeten te voorkomen en bloedsuiker stabiel te houden.
Kies verzadigende voeding
Eiwitten en vezels zorgen voor een langer verzadigd gevoel. Groente, peulvruchten, volkoren producten en eiwitrijke voeding helpen daarbij.
Beweeg op een manier die past
Niet alles hoeft intensief te zijn. Wandelen, fietsen, zwemmen, tuinieren of dansen dragen allemaal bij. Regelmaat is belangrijker dan intensiteit.
Beperk langdurig stilzitten
Lang zitten heeft negatieve effecten, los van sport. Regelmatig opstaan en bewegen helpt.
Volg de trend, niet de momentopname Eens per maand je buikomvang of gewicht meten zegt meer dan een eenmalige meting. Niet om strenger te worden, maar om de richting te zien. Bescheiden veranderingen over maanden hebben meer effect dan een streefgetal op de weegschaal.
Als je al langere tijd worstelt met gewicht, of als overgewicht samengaat met diabetes, hoge bloeddruk of gewrichtsklachten, kan begeleiding door een diëtist of leefstijlcoach helpen. Ondersteuning is geen zwakte, maar vergroot de kans op succes.
We hebben bij Remind de 15 belangrijkste beïnvloedbare factoren voor je verzameld. Je kunt ze ieder afzonderlijk bekijken en lezen wat de manieren zijn om hier mee om te gaan:
Dit artikel delen
Veelgestelde vragen
Hoe helpt Remind mij om veranderingen in mijn brein op tijd te herkennen?
Is Remind hetzelfde als een medisch onderzoek of diagnose?
Hoe betrouwbaar zijn de tests die Remind gebruikt?
Wat gebeurt er met mijn gegevens? Wordt er meegeluisterd of meegelezen?
Wat heb ik aan mijn Remind Breinleeftijd?
