De bewezen effecten van leefstijl interventies op het verlagen van je risico op dementie.
Hoe leefstijl een belangrijke rol speelt in de preventie van dementie
Studies tonen aan dat tot wel 40% van de gevallen kan worden voorkomen middels gerichte interventies en aanpassingen
De verschillende onderzoeken worden internationaal breed gedragen
Binnen Remind is leefstijl het startpunt, maar wordt er doorlopend gemonitord op de effecten en wordt advies verstrekt over wat je kunt doen
Een deel van het risico op dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer, wordt bepaald door erfelijke aanleg. Genetische factoren zoals het APOE-ε4 gen kunnen het risico verhogen. Die aanleg kun je niet veranderen.
Tegelijkertijd laat steeds meer wetenschappelijk onderzoek zien dat erfelijkheid niet het hele verhaal is. Ook bij mensen met een verhoogd genetisch risico blijkt leefstijl een belangrijke rol te spelen.
Factoren zoals beweging, voeding, slaap, cognitieve activiteit en cardiovasculaire gezondheid beïnvloeden hoe groot de kans is dat cognitieve achteruitgang zich daadwerkelijk ontwikkelt.
Met andere woorden: genen bepalen een deel van het risico, maar leefstijl bepaalt in belangrijke mate hoe dat risico zich in de praktijk ontwikkelt.
De afgelopen tien tot vijftien jaar is preventie van cognitieve achteruitgang een belangrijk onderzoeksgebied geworden. Daarbij verschuift de focus van één enkele factor naar een combinatie van leefstijlinterventies.
Een invloedrijke reeks publicaties hierover is verschenen in The Lancet. De Lancet Commission on Dementia Prevention, Intervention and Care concludeert dat naar schatting ongeveer 40 procent van de dementiegevallen samenhangt met beïnvloedbare risicofactoren over de levensloop.
Een van de meest geciteerde en invloedrijke preventiestudies is het FINGER-onderzoek (Finnish Geriatric Intervention Study to Prevent Cognitive Impairment and Disability).
Wat is onderzocht?
In deze grootschalige, gerandomiseerde studie werden ruim 1200 oudere volwassenen gevolgd die een verhoogd risico hadden op cognitieve achteruitgang. De interventiegroep kreeg een multidomein leefstijlprogramma, bestaande uit:
voedingsadvies
gestructureerde fysieke training
cognitieve training
intensieve monitoring van cardiovasculaire risicofactoren
De controlegroep ontving standaard gezondheidsinformatie.
Wat waren de resultaten?
Na twee jaar liet de interventiegroep:
betere cognitieve prestaties zien
minder achteruitgang in geheugen, verwerkingssnelheid en executieve functies
betere fysieke en algemene gezondheid
Belangrijk: het ging niet om het voorkomen van dementie op korte termijn, maar om het vertragen van cognitieve achteruitgang en het versterken van cognitieve veerkracht.
Publicatie:
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(15)60461-5/abstract
Het FINGER-onderzoek laat zien dat een gecombineerde aanpak effectiever is dan losse interventies. Niet één leefstijlfactor, maar juist de samenhang maakt het verschil.
Dit sluit aan bij hoe breingezondheid zich in het dagelijks leven ontwikkelt: over tijd, door gewoontes, gedrag en context. Preventie is daarmee geen eenmalige actie, maar een proces.
Het FINGER-model is inmiddels internationaal opgepakt.
Nederland: FINGER-NL
In Nederland loopt de FINGER-NL studie, waarin wordt onderzocht hoe deze aanpak werkt binnen de Nederlandse zorgcontext en leefstijlpatronen.
Meer informatie:
Verenigde Staten en wereldwijd
Ook in de Verenigde Staten en andere landen wordt het FINGER-model gerepliceerd en aangepast aan lokale omstandigheden. Dit gebeurt onder de vlag van het World-Wide FINGERS netwerk, waarin onderzoekers wereldwijd samenwerken aan preventieonderzoek.
Meer informatie:
De wetenschap laat zien dat leefstijl geen garantie biedt tegen dementie, maar wel degelijk invloed heeft op het risico en het verloop van cognitieve verandering. Juist door risico’s en beschermende factoren vroegtijdig in kaart te brengen, ontstaat ruimte voor gerichte en haalbare aanpassingen.
Leefstijlinterventies zijn daarmee geen vervanging van medische zorg, maar een belangrijke aanvulling die mensen meer regie geeft over hun breingezondheid.
Gerichte tips en adviezen in de Remind app
We hebben bij Remind de 15 belangrijkste beïnvloedbare factoren voor je verzameld. Je kunt ze ieder afzonderlijk bekijken en lezen wat de manieren zijn om hier mee om te gaan:
Ben je geïnteresseerd in de verschillende types metingen en analyses die we bij Remind aanbieden? Lees hier verder:
Veelgestelde vragen
